|
BATIL İNANÇLAR
Kastamonu genel
olarak yontma taş devrinden günümüze kadar pek çok devletin ve beyliklerin
yerleşme şahsı olmuştur. Bu sebeple çeşitli anane ve gelenekler bu güne kadar
eski yeniliğini muhafaza ederek gelmişlerdir. Bunlardan bir kaçı: Mavi boncuğun
nazara karşı insanları ve eşyaları koruduğu,; Prehistorik devirde başlamış ve
Romalılar zamanında revaç bulmuş bir inanç. Şöyle ki; Roma döşeme ve tavanlarını
süsleyen mavi rengin hakim olduğu mozaiklerde, bir gözle bunun etrafında
toplanmış yırtıcı hayvanlar, gözü deşmeye çalışmaktadırlar ki, bu kem gözdür.
Nazar değmesi olarak nitelenen göz değmeğe sebep olmaktadır. Zamanla bu resimler
mavi renk boncuk ortasında bir beyaz şekillenerek günümüzde bile nazarlık
olarak kullanılmaktadır.
Aynı şekilde adaklarda
günümüzden 5000 yıl önce Burdur Vilayetinin “Hacılar” bölgesinde başlamış daha
sonra da çeşitli değişikliğe uğrayarak bu gün çocuğu olmayanlar, yahut diğer
arzuları olanlar için halen kullanıla gelen şekle dönüşmüştür. Bölgede adak
kurban etme şeklinde yaygındır. Buna benzer bir çok inanç eski özüne bağlı
kalarak devam edip gitmektedir.
Adak Yerleri;
Bunlar
belki de
Kastamonu’nun çok eski bir şehir olması nedeniyle pek çoktur. Bilhassa Musafakıh
Mahallesi Gümüşlüce Sokağında Sucaaddin Camii, (Şeyh Şaban Veli. Hz. Pir Sultan)
yani şaban-ı Veli Külliyesinde ki, türbe boş kalmayan adak yerlerindendir.
Burada dileği olanlar, eğer dua neticesi dilekleri yerine gelecekse vaad de
bulunurlar. Daday’ın Ballıdağında ki diğer bir türbe yine çocuğu olmayanlar için
her gün adak mahalli olarak ziyaret edilen yerlerdendir
BATIL İNANÇ DEYİMLERİ
·
Âşam oldukdan sôna börtü böcê dokunulmaz.
·
Âşamdan sôna eviñ dışında bi yere guşak çezilmez. Çezenle hasda
olu.
·
Âşamlayın dırnak kesilmez. Şeytanlada dırnakdan nasibini alu.
·
Arife günü çocugla yıkanu, yıkanuken başından buğday guyulu
buğdayla aşâ gider çocûñ boyu yokarı gider. Boyu uzar.
·
Bayguşa daş atanıñ eli golu küt olu.
·
Birisiniñ nazarı deyince, onuñ üsdünden bi çul yede iplik
alınıp yakılu.
·
Bi köyden cenaze çıkınca, yedi mahalle ötesine gadar evlerdeki
bakraçlarda bulunan sula dökülü. Çüñkü; onlara Azrail gılıcını sokar.
·
Daş oyunu oynanusa başımıza daş yağar.
·
Elbiysesini giyilüyken dikdüren kişiniñ aklı da dikilü.
·
Gadunla yolda giderken erkeklêñ öğünü kesmez.
·
Gece sakız çiynenmez.
·
Gece ıslıg çalınmaz. Çüñkü; cinle ıslîñ sesine toplanula.
·
Ġöv ġürlerken yere bıçak dikilüse yıldırım düşmez.
·
Gün batımından sôna küllükden geçilmez. Geçenle hasda olula.
·
İçinde un olmıyan elê sallıyanlarıñ evi fakır olu.
·
İçinde çocug olmıyan boş beşik sallanmaz.
·
İki bacâñ arasından geçen çocuklâñ boyu uzamaz.
·
Üryâda ölü ġörmek, diri ġörmekdü.
·
Zabahlayın kalkınca el- yüz yıkanu. Çüñkü; şeytanla geceleyin
elleri yüzleri yalarla.
·
Saçda bişen ekmêñ ilgini yiyeniñ garısı ölü.
·
Sofrada ekmek artû bırakmak günahdu. Artuk, bırakan kişiniñ
ardında gezer.
·
Üyüyeniñ üsdüne gar yağar.
·
Şimşek çakarken ocak başında durulmaz.
·
Aş yirken biriniñ elinden gaşuk düşerse o eve misafir gelü.
·
Yeñi doğmuş çocug yaluñuz bırakılmaz. Bırakılusa yanına bıçak
gonu.
·
Yeñi domuş çocukları evden çıkaruken, goynuna bi dilim ekmek
gonu.
BAYRAM
ADETLERİ Bayramlarda, özellikle köyler eski gelenek ve
âdetleri hâlâ korumaktadırlar. İlçe merkezin de ise bu âdetler az da olsa
önemini yitirmiştir. Bize bir fikir vermesi bakımından, Taşköprü’nün Bey
Köyü’nden derlenen bayram âdetlerini aşağıya aldık. Taşköprü köylerinin
genelinde, küçük farklılıklarla birlikte bu tür âdetler görülür.
·
Ramazan Bayramı: Bayramdan bi gün evel, arife ġünü köyüñ bütün
çocugları mezerliğe giderle. Hepsiniñ elinde naylon torba yede bôça vadu.
Mezerliğe giden çocukla bi küme olup oturula. Kadunla, evelden hurunda
bişidükleri avuç içi gadar güçcük olan ekmekleri getürürle çocuklara dağıdula.
Bu güçcük ekmeklere külük dinü. Çocukla mezerliğe giderken külüğe gidelim diye
birbirlêne bağırula. Külüğe gitme zamanı öyle namazından sônadu. Köyde, her
evden bi kişi mezerliğe gider. Hepsi de ekmek götümez. Herkez gendüne göre
şeker, üzüm, löplöbü, cöğüz, helve, alma, evinde ne varısa götürüp çocuglara
dağıdu.
Aynı ġün ikindü namazından sôna, köyüñ adamları
da mezerliğe giderle. Herkez gendü mezeriniñ bozuk yerlêni düzeldü., mezerleriñ
üsdüne toprak
atarla.
Ondan sôna hocaynan adamla duğa okuyup evlêne giderle. Gadunla da; evde gora
ateş goyarla, ateş üsdünde koku yakıp her odanıñ bacasında tütdürüle. Âşam
olunca her evde yağlu ekmek yapılup yinü. O âşam ölüle evlere gelü dirle.
Arife günüñ âşamı her evde yİmek Bişirülü.
(pilav, çorba, lahana ve yaprak sarması, incir, üzüm, fasulye, sütlaç, keşkek,
vb.) bunla bi kenere gonu.
Zabahlayın, çocuklanan böyükle en gözel
elbiselêni giyerle. Bayram namazına gidilü. Namazdan çıkan erkekle yan yana sıra
olula. Herkez sıra oldukdan sôna, en öğüde yaşlulardan bayramlaşmıya başlanu.
Burda küs olanla barışdurulu.
Namazdan çıkan adamla gendü evlêne gelüle. Çoluk
çocuyunan, hısım akrabasıynan bayramlaşula. Köyün adamları bir küme; kadunları
bir küme olup gomşu köye giderle. Gomşu köylülênen bayramlaşula. Evelden
hazırlanan yimekle beraberce yinü. Bayramıñ ikinci ġünü öteki köydekile bu köye
gelip aynı hizmetde ağırlanula.
·
Kurban Bayramı: Bu bayramdaki âdetle de Ramazan Bayramıynan
aynıdu. Yaluñuz; birinci bayram ġünü tekbirinen gurban kesilü. Gurbanıñ ġanı
alına sürülü. Gurban etiniñ dörtde biri eviñ olu; geriye galanı da yedi parçıya
ayrılıp fakırlara dağıdulu.
Kaynak kişi:
Adı soyadı: Mükerem Topçu.
Doğum yeri ve tarihi: Beyköyü, (1925).
Mesleği: Ev hanımı.
Tahsili: Okuma-yazması yok.
Derleyen: Ahmet Bekdemir.
DÜĞÜN ADETİ
Gız görme:
Gız ġörmiye gidilecek eve haber virilü. Gız
ġörmiye gidecek oğlan tarafı gomşulândan da bi gaç kişi alıp gız evine giderle.
Giderken de bi dolama (hediye) ġötürülü. Dolamada elişi yazmalarınan (baş
örtüsü) datlu (şeker,çukulata) olu.
Gız evi de gelecek misafirle üçün hazırlanu ,
yimekle yapılu. Gız tarafından gomşula da çağrulu. Misafirle gelü. Gelin olacak
gız misafirlare gâve dağudu sôna bi köşede durar. Görücüle (erkek tarafı),
gâveleni içerken gızı iyice süzerle. Ġötüdükleri baş örtüsünü gıza virülerse
yede gızıñ başına örterlerse gızı beğenmişle dimekdü. Eyer gız tarafı gızlânı
vimek isdemezlerse dolamayı hiç açmadan geri yollarla.
Ev ġörme:
Gız ġörmeniñ garşulû ev ġörmedü. Boġez gız
tarafı oğlan tarafınıñ durumlânı ġörmiye gelüle. Oğlan tarafı da hazırlanu;
yimekle yapulu, tömüzlük yapulu. Gız tarafına iyi ġörünülmiye çaluşulu. Gız
tarafı memnun galusa söz kesme üçün gün alınu.
Gız isdeme- Söz kesme- Şelbet içme-Nişan:
Bundan sôna iki tarafda birbirini beğendiyse
galan sıra söz kesmiye gelü. Oğlan tarafınıñ böyükleri köylênden bi gaç tenede
uslu alıp gız isdemiye giderle. Gız tarafı, gelen misafirlere çay gâve ikram
ider. Gızı isdiyecek kişi söze başlar: “Allah’ıñ emri peygamberimiziñ gavliynen
gızınız ........ oğlumuz .......... istiyoz” dir. Bundan sôna gız tarafı hemen
bi cevap vimez. Bi düşünelim, gısmetise olu dirle. Bundan sôna söz alunusa
şerbet içilü. Şelbet içme gonu gomşu herkeze haber virilü. Şelbet öyle
namazından sôna içilü. Namazın bitdükden sôna imam, gızınan oğlanıñ arasında
Allah rızasu üçün sözü kesmiş olu. Şelbet içme bazıkire gızınan oğlan evinde de
olu. Oğlan eviniñ şelbeti ıccak olu: “Gelin, eve ısınsın diye”. Gız eviniñ
şelbeti soğuk olu: “Gız, evinden soğusun diye”.
Bundan sôna nişan dakulu; nişan dakuldukdan sôna
arada bi bayram varısa, oğlan tarafı gız tarafına bayramlık ġötürü. Gurban
bayramıysa gurbanlık ġötürü.
Ceyiz kesme:
Şelbet içmeden sôna, geline alınacak eşyalânan,
damadınan geliniñ yakınlarına alınacak dürüle üçün beraberce çarşuya gidülü.
Alınacak eşyâla alınu. Bunlarıñ parasını oğlan tarafı virü. Bunuñ üçün bazıkiren
ânaşmazlık da olu.
Dâ sôna duğün ġününü gararlaşdurula. Duğüne
gelecekle okunu (davet edilir). Okunmuyanla duğüne gitmez. Bundan sôna oğlan
tarafı gız tarafına masrafla üçün erzak yollar.
Ceyiz alma:
Çarşamba ġünü gız tarafı, oğlan eviniñ gelin
üçün aldû eşyaları almıya gelüle. Gız tarafı, dabanca tüfek ata ata oğlan
tarafına gel
Kaynak kişiler:
Adı soyadı: Münire
Bekdemir. Adı soyadı: Satiye
Aksu.
Doğum y. ve t.:
Mastalar Köyü.(1936). Doğum y. ve t.: Beyköyü-İkipınar M.(1925)
Mesleği: Ev
hanımı. Mesleği: Ev hanımı.
Tahsili: Okuma-yazması
yok. Tahsili: İlkokul mezunu.
Derleyen: Ahmet
Bekdemir. Derleyen: Ahmet Bekdemir.
 Evlenme Gelenek ve
Görenekleri
Düğünler konusunda Kastamonu ve çevresi,
eski örf ve adetlere küçük değişimlerle bağlıdır. Köylerde evlenmeler
birbirini görmeden tanımadan yapıldığı halde, şehir
merkezlerinde her geçen gün değişerek düğün törenleri sade bir şekil almıştır.
Son senelerde gelin ve damadın birbirini geriden görme imkanları sağlanmakta,
evlenme konusunda fikir alma cihetine gidilmektedir.
Evlenme çağına gelen
erkeğin aile büyüğü olan baba daha çok kendi beğendiği kızı oğluna ister. Kızı
evvelden bilmeyen erkeğin annesi ve komşular görücülüğe giderler. Gelinlik kız
misafirlere hizmet ederken görücüler kızın tavır ve hareketleriyle boyuna bosuna,
endamına ve güzelliğine dikkatle bakarlar. Görücüler beraberinde çörek, şeker ve
kızın başını örtmek için oyalı yazma götürürler. Eğer kız ailesi görücüye
gelenleri beğenmiş, kızlarını vermeyi düşünmüşlerse, haberleri olmadan
bohçalarına hediyeler koyarlar. Daha sonra çevrenin tanınmış kişileri kız sahibi
babaya dünür giderler. Gidenler kızı isterler. Kızı vermeye rıza gösterirlerse
köyler ve kasabalarda hatta şehirlerde kız ve oğlan tarafının komşuları
toplanarak dini görevliye dua yaptırarak şerbet içilir ve şeker dağıtılır. Sonra
da yüzüklerle giyim kuşam eşyası gönderilerek nişan takılmış olur. Köylerde ve
küçük kasabalarda kız başına başlık tabir edilen 1000 ila 10000 TL arasında para
ödenmektedir.
Bir müddet sonra düğün
işi kararlaştırılır. Düğün haftasının Çarşamba Günü geline kına yakılır. Gece de
“ Gece Kınası” adı altında kadınlar kız evinde çeşitli eğlenceler yaparlar. Aynı
gün damat evinde yemek verilir, gece de eğlenceler
devam eder. Köylerde bu
günlerde güreşler tertiplenir. Perşembe günü yine gelin süslenir ve yüzüne duvak
denilen bir perde örtülür. Oğlan tarafının durumuna göre At, araba ve ya
otobüsle gelin almaya giderler. Buna “Hak” denir. Hakcı gelini akşama yakın
damat evine götürü. Gelin almaya güvey katılmaz. Bu arada bölgenin imamı dini
nikah kıyar. Ancak bu gizli yapılır. Kız ve damadın vekilleri vasıtasıyla nikah
kıyılır. Akşam yemeğinden sonra yatsı namazına camiye gidilir. Naamz bittikten
sonra damatla sağdıç (Dama da evlilik hakkında akıl veren arkadaşı) kol kola
arkada imam dini ilahiler okuyarak evin önüne kadar gelinir. Burada dua edilir.
Damat birkaç kişinin elini öptükten sonra can havliyle merdivenlerden yukarı
fırlar; buna sebep arkadaşları tarafından adeti veçhile mevsimine göre damadı
fazla oyalamak için ya çürük yumurta yahut domates ve ya şeftali atılmasıdır.
 Gerdeği mütakip
sabahleyin “semet” hazırlıkları başlar, öğleden sonra da gelin görme toplantısı
yapılır. Düğünden bir hafta sonra gelin, damat ve yakınları kız babası
tarafından yemek ziyafetine davet edilir. Bundan bir müddet sonra aynı şekilde
oğlanın babası kız tarafının yakınlarını ziyafete davet ederek akrabalığın
sağlamlığı ve devamı için konuşmalar yapılır.
Kastamonu ve çevresinde
mahalli düğün eğlenceleri halen devam etmektedir. Bunlar bazı yerlerde at
koşuları, nişan atma yarışları, güreşlerle birlikte 3-4 davul zurna çalındığıda
vakidir.
Kastamonu’da gelin
alma değişleri;
Geldik kırışa kırışa,
Saydık altunu kuruşa,
A bizim hanım düğürşü,
Verin gelini gidelim,
Eylemeyin bizi gidelim.
Gelin hanım iyice dinle,
Pek söylersen maşa sensin,
Yad söylersen köşe sensin,
Verin gelini gidelim,
Eylemeyin bizi gidelim.
Dağdan keserler ardıcı
Hani bu kızın sağdıcı
Kızım kınan kutlu olsun
Düğünün mübarek olsun
Güvey bey bahçede gezer,
Başına güller dizer,
Oğlumuz kızınızdan güzel,
Verin gelini gidelim,
Eylemeyin bizi gidelim.
Hakcılar tepeden aştı,
Gelin hanımın aklı şaştı,
Verin gelini gidelim,
Eylemeyin bizi gidelim.
Bismillah deyip karın kınayı,
Çağırın gelsin garip anayı,
Kızım kınan kutlu olsun
Düğünün mübarek olsun…
KOCAKARI İLAÇLARI
 Etki
ve Kullanılış : Eski çağlardan beri bilinen ve kullanılan bir
drog’dur. Orta çağda özellikle salgın hastalıklar (kolera, veba gibi) ile
mücadelede kullanılmıştır. Antiseptik, idrar artırıcı, safra salgılarını
artırıcı, solucan düşürücü (özellikle askarit ve oksiyürlere karşı), iştah
açıcı, tansiyon (kan basıncı) ve kolesterol düşürücü, kanı sulandırıcı ve
bağışıklık sistemini güçlendirici etkilere sahiptir. Antiseptik (mikrop
öldürücü) etki taşıdığı allicin’den ileri gelmektedir. Antiseptik ve
bağışıklık sistemini güçlendirici etkisi; tarihçi Herodot’a göre eski
Mısırlılar tarafından da bilinmekteydi. Çünkü Mısırlılar piramitlerin
yapımında çalıştırdıkları işçilere her öğün sarımsak, soğan ve turp
yediriyorlardı. II. Dünya savaşı sırasında, yaralandıkları zaman
yaralarının mikrop kapmasını önlemek için, ezerek yaranın üzerine konmak
üzere Rus askerlerine sarımsak verilmiştir.
Kullanılış
şekli : Kurt veya solucan düşürücü olarak, kabuğu soyulmuş olan bir
sarımsak dişi bir ekmek kabuğu parçasına kuvvetle sürülür ve çıkan esansı
emmiş olan ekmek parçası yenilir. Aynı amaç için sarımsak şurubu da
kullanılmaktadır. 100 gr parçalanmış sarımsak, 200 gr su ve 200 gr şeker
ile 1 gün bekletildikten sonra iyice karıştırılıp süzülür. Elde edilen
şuruptan günde 2-3 yemek kaşığı içilir. Haricen yara iyi edici olarak,
taze sarımsak lapa halinde yara üzerine konur. Aynı amaç için sarımsak
usaresi de kullanılabilir. Usare hazırlamak için bir miktar sarımsak
havanda ezilir, sıkılarak alınan usarenin 1 gr miktarı 10 gr su ile
sulandırılır ve bu karışımın içine, usarenin bozulmasını önlemek için, 10
damla kadar etil alkol konur. Bu usare haricen bilhassa saç
hastalıklarının (saçkıran vs.) tedavisinde saçlı deri kısmına sürülür.
Tansiyon düşürücü olarak 10 gr sarımsak başı ezilir, üzerine 10 gr etil
alkol konur, karışım 1 gün bekletildikten sonra ince bir bez veya süzgeçle
süzülür. Elde edilen özsudan günde 3 defa 15-30 damla alınır.
 Sarımsağın,
mide ve bağırsakları güçlendirici, mikropları ve virüsleri yok edici
etkisi oldukça önemlidir. Öncelikle bacak, göz arkası ve beyin damarları
olmak üzere, tüm damarları genişleterek, daha iyi beslenmelerini ve
böylece, hızlı yaşlanmamalarını sağlar. Aynı zamanda tüksek kan basıncını
(hiper tansiyon) başarıyla düşürür, kolesterol düzeyini normalleştirir ve
damar iltihabı (tromboz-tromboflebit ) oluşumunu önler. Sarımsak,
organizmayı ve bağışıklık sistemini güçlendirir ve hastalıklara karşı
korur.
Sarımsak
doğrudan yenerek, salata ve yemeklere karıştırılarak veya sütle içilerek,
sarımsak tentürü yapılarak, kokulu veya kokusuz sarımsak tabletleri
halinde kullanılabilir.
Eğer
yendikten sonra rahatsız edici bir koku oluşturmasaydı, kuşkusuz çok daha
yaygın biçimde tüketilirdi. Ama
onun değerli gücünden yararlanabilmek için büyük miktarlarda tüketmek
gerekmez . Beklenen etki, gün boyunca 3-4 diş sarımsak yenerek
sağlanabilir. Ayrıca koku problemi olmayan sarımsak tabletleri ve tentürü
de aynı işi rahatlıkla görebilir. Önemli olan, aşırıya kaçmamak şartıyla
kullanımdaki sürekliliktir.
Kronik
bronşit, sindirim problemleri, romatizma, kas ve organ ağrıları ve yüksek
kan basıncı (tansiyon) öncelikli kullanım alanlarıdır. Ama erken
yaşlanmaya karşı uygulanan bir tentür kürü de çok olumlu sonuçlar verir.
En zaından 5-6 ay sürecek olan bu kür sırasında, sabah ve öğlen
saatlerinde 10-15 damla D6 inceltisi, yarım yemek kaşığı ılık suya
eklenerek alınır. Böylece kişi ileri yaşlara kadar sağlıklı ve hareketli
kalabilir. Et yemeyi seven, fazla kilolu, gaz şişkinliği çeken yaşlı
kişileri hızlı çöküntülerden korumak için de, uzunca bir süre, sabah ve
öğlen saatlerinde 10-15 damla D3 inceltisini yarım yemek kaşığı ılık suya
ekleyerek kullanmaları önerilir.
 |
TAŞKÖPRÜ
EROLKARA SİTELERİ'NİN BİR
HİZMETİDİR